Een reactie na Orlando: een kritische stem in een ovenwichtig debat

Het is inmiddels al meer dan twee weken geleden dat de dodelijke schietpartij plaats vond in Orlando, VSA. In de week na de gebeurtenis verschenen redelijk wat opiniestukken van voornamelijk witte heteroseksuele en homoseksuele mannen (en hier en daar een vrouw). Het hele narratief rond de gebeurtenis werd gedomineerd door deze witte stemmen. Het is tijd dat wij, queermensen van kleur, onze stem ook laten horen.

Door Christof Bex (Cristóbal Díaz)

Op 12 juni 2016 stapte Omar Mateen de queernachtclub Pulse binnen in Orlando. Hierbij ontnam hij 49 personen hun leven en raakten 53 mensen gewond. De slachtoffers kwamen vooral uit de Latinx (genderinclusieve verzamelnaam voor personen met een herkomst uit Latijns-Amerika) queergemeenschap, te meer omdat er die nacht een Latin Night plaatsvond in de club. Al snel werd de link gelegd met IS, en werd gesuggereerd dat Mateen aanhanger was van de zogenaamde ‘radicale islam’ (iets wat later ontkracht werd). Hierop volgden verschillende artikels over de verhouding tussen enerzijds religie/islam en anderzijds seksuele oriëntatie, en verdraagzaamheid en acceptatie van de queergemeenschap.

Witte solidariteit

Foto: Nick Somers

Over de hele wereld - Vlaanderen inclusief - werd er diep meegeleefd met de slachtoffers van de schietpartij.  Wat mij echter opviel, was dat voornamelijk witte queerpersonen zich ‘diep geraakt voelden in hun zijn’ door deze gebeurtenis. Alle respect natuurlijk voor deze personen, maar dit gevoel deelde ik niet. Ik voel me namelijk dagelijks getroffen in mijn ‘zijn’ omwille van de identiteit die ik aanneem als persoon van kleur, queerpersoon en Aymara-Boliviaan. Dagelijks zie of hoor ik verhalen van andere personen van kleur die niet enkel te maken krijgen met racisme en discriminatie, maar ook met fysiek en verbaal geweld. Dagelijks lees ik over het geweld tegenover de inheemse bevolking in de Amerika’s, en hoe zij nog steeds onderdrukt en gedomineerd worden door (neo)koloniale machtsverhoudingen. Dagelijks word ik getroffen in mijn ‘zijn’, waardoor ik harder ben geworden. Al die verschillende vormen van ongelijkheid en geweld geven me enkel een teken dat we moeten blijven vechten voor rechtvaardigheid en de vrijheid om te zijn wie we willen zijn. 

Wanneer ik in dialoog ging met witte (queer)vrienden over deze gebeurtenis, gaf ik aan dat ik het wel relevant vond dat de getroffenen vooral uit de Latinx queergemeenschap kwamen. Ik vond het jammer dat hier zo weinig aandacht aan werd besteed in de media. De reactie van enkele witte vrienden was vooral dat ik de gebeurtenis niet moest politiseren; dat het geen ‘race’-issue was, maar een LGBTQ-issue.

Kritische stemmen

In de dagen nadien verschenen alsmaar meer kritische artikels geschreven door Latinx queerpersonen. Hierbij werd het dominante narratief van terrorisme, homofobie en homonationalisme sterk bekritiseerd, en werd de focus verschoven naar de mechanismes van witte suprematie, uitsluiting, militarisme en geweld ten aanzien van mensen van kleur. Daarnaast werd er veel kritiek gegeven op hoe de gebeurtenis werd witgewassen door de mainstream media en de stemmen van queerpersonen van kleur amper gehoord werden. Daarbij gaven deze Latinx auteurs aan dat het dominante narratief queerpersonen van kleur nog kwetsbaarder werden ten aanzien van geweld en uitsluiting. De gebeurtenis maakte het namelijk legitiem om religie/islam te verwijten van homofobie. Hierdoor lijkt het alsof er geen queermoslims bestaan, alsof het hebben van een andere cultuur/religie niet verzoenbaar is met homoseksualiteit.

Het hele event heeft voor mij pijnlijk duidelijk gemaakt dat je, als persoon van kleur, je altijd moet bewijzen ten aanzien van het dominante discours. Je moet je altijd bewijzen dat jouw visie ook waardevol is en in beschouwing genomen moet worden. Zelfs wanneer een gebeurtenis voornamelijk personen van kleur treft, moet jij je nog bewijzen dat jouw stem relevant is. Deze dominante witte stemmen werken zo onderdrukkend.

Geef ons zichtbaarheid

Wij queerpersonen van kleur ervaren namelijk verschillende vormen van geweld: zowel ten aanzien van onze geaardheid als ten aanzien van onze etnische/culturele herkomst. Wij queerpersonen van kleur worden geconfronteerd met verschillende mechanismes van uitsluiting; met homofobie, racisme en seksisme. Deze mechanismes zijn ook aanwezig binnen de Belgische queergemeenschap, die voornamelijk wit en mannelijk is. Het is belangrijk om deze problemen te erkennen in plaats van hier blind voor te zijn. Enkel zo is het mogelijk om samen tot constructieve gesprekken te komen.

Het is tijd geworden dat queerpersonen van kleur zichtbaar worden. Het is tijd dat onze stemmen gehoord worden. Het is tijd dat onze ervaring en visie als even waardevol worden opgenomen. Vandaar mijn bijdrage in dit onevenwichtige debat, waarbij (in mijn ogen) de personen die het meeste recht hebben van spreken, ook gehoord mogen worden: namelijk de queerpersonen van kleur.